Nieuws en blogs

Fake news: een Bulgaarse aanpak

Je kunt inmiddels bijna geen krant meer openslaan of er wordt wel over fake news geschreven. Veel media en journalisten worstelen met hoe ze over nepnieuws moeten berichten. Negeren of juist benoemen en rechtzetten? Tijdens de Worldcom Youth Meeting 2017 in Sofia gaven diverse experts uit het veld hun visie op het fenomeen fake news en aanverwante onderwerpen, zoals de filterbubbel en internet trolls. De aanpak van de Bulgaarse nieuwswebsite Mediapool bood een interessant inzicht in hoe fake news in het land benaderd wordt en hoe een onconventionele aanpak hiervan effect kan hebben.

Eerst wat achtergrondinformatie over het Bulgaarse medialandschap, want dat verschilt namelijk nogal van wat we hier in Nederland gewend zijn. Zo zijn de grote kranten van het land in handen van slechts enkele personen die deze kranten vooral gebruiken om hun politieke invloed te laten gelden. Vast onderdeel van de strategie: de berichtgeving in concurrerende kranten in twijfel trekken en zwartmaken. Bulgarije is wat dat betreft een schoolvoorbeeld van een gepolariseerd medialandschap.

Gele Vlag

De nieuwswebsite Mediapool.bg (die niet in het bezit is van één van de machtige nieuwsbaronnen van het land) besloot een campagne rondom fake news te starten om meer bewustzijn voor dit fenomeen te creëren onder Bulgaren, met name jongeren. In samenwerking met reclamebureau Saatchi werd de krant Gele Vlag in het leven geroepen. Hierin werden op humoristische wijze bekende figuren uit de Bulgaarse historie aan de schandpaal genageld om zo te laten zien hoe fake news werkt.

22. Yellow Flag krant.png

Vergelijk het met een Nederlands artikel waarin wordt geschreven dat Johan Cruijff helemaal niet zo’n goede voetballer was en niemand in Barcelona enig idee heeft wie de beste man is. Of dat Willem Drees niets heeft betekend voor de wederopbouw van ons land na de Tweede Wereldoorlog. Door het in het absurde te trekken, liet Mediapool zien via welke constructies fake news werkt.

Gekoppeld aan deze actie werd lezers de kans gegeven om hun eigen fake news te creëren. Via Facebook konden zij dit vervolgens delen met hun vrienden. Binnen enkele dagen namen meer dan 21.500 Bulgaren deel aan deze actie. Mediapool zag het aantal bezoekers aan hun site omhoogschieten en het grootste deel bestond uit nieuwe, jonge bezoekers.

Factcheck

In het tweede deel van de campagne werd fake news met een meer serieuze insteek benaderd. Een insteek die ons Nederlanders ook erg bekend zal voorkomen, namelijk een factcheck-forum, waarbij uitspraken in en door de media tegen het licht worden gehouden. Mediapool was hiermee het eerste medium in Bulgarije dat op deze manier de berichtgeving onder de loep nam en de lezers tekst en toelichting gaf bij nieuwsonderwerpen.

Het succes van beide campagnes steunt de redactie van Mediapool in hun gedachte dat op de lange termijn fake news een zegen voor de onderzoeksjournalistiek is. Het publiek zal namelijk op zoek gaan naar betrouwbaar nieuws en daarmee wordt betrouwbaarheid de manier om je te onderscheiden als nieuwsmedium. Door te investeren in diepgravende journalistiek die uitspraken onderzoekt en waar nodig weerlegt, kunnen media aan die betrouwbaarheid werken.

Sebastiaan Scheepers

  • Anne 25 apr 2018
    Wat afgelopen jaar nog een hype was, ligt vandaag op ieders lippen. Fake news is dusdanig een probleem geworden dat nu ook overheden over de hele wereld overwegen om maatregelen te nemen. De EU-Commissie heeft begin van het jaar aangekondigd dat een speciale taskforce dit jaar maatregelen gaat presenteren om fake news tegen te gaan. Blijkbaar is een werkgroep al twee jaar bezig met het verzamelen van nepnieuws. Hier gaat het voornamelijk om Russische propaganda tegen Oekraïne. Ook in de VS overweegt de regering om in te grijpen. Maar uit een onderzoek blijkt dat de meerderheid (58%) van de burgers het belangrijker vindt de vrijheid van informatie te beschermen dan dat ze hier en der fake news tegenkomen. Men vreest censuur. Liever ziet men (56%) dat technologiebedrijven maatregelen nemen om dit soort nieuws tegen te gaan. Wat mij betreft is vrijheid van informatie belangrijker dan alles te kunnen vertrouwen wat geschreven staat. In mijn optiek is de oplossing kritischer leesgedrag in het publiek te promoten. Stay sharp en geloof niet alles wat je leest.
  • Anne 25 apr 2018
    Wat afgelopen jaar nog een hype was, ligt vandaag op ieders lippen. Fake news is dusdanig een probleem geworden dat nu ook overheden over de hele wereld overwegen om maatregelen te nemen. De EU-Commissie heeft begin van het jaar aangekondigd dat een speciale taskforce dit jaar maatregelen gaat presenteren om fake news tegen te gaan. Blijkbaar is een werkgroep al twee jaar bezig met het verzamelen van nepnieuws. Hier gaat het voornamelijk om Russische propaganda tegen Oekraïne. Ook in de VS overweegt de regering om in te grijpen. Maar uit een onderzoek blijkt dat de meerderheid (58%) van de burgers het belangrijker vindt de vrijheid van informatie te beschermen dan dat ze hier en der fake news tegenkomen. Men vreest censuur. Liever ziet men (56%) dat technologiebedrijven maatregelen nemen om dit soort nieuws tegen te gaan. Wat mij betreft is vrijheid van informatie belangrijker dan alles te kunnen vertrouwen wat geschreven staat. In mijn optiek is de oplossing kritischer leesgedrag in het publiek te promoten. Stay sharp en geloof niet alles wat je leest.
    • Laat uw reactie achter