• nl
  • en
  • de
Crisis call: +31 (0)26 372 0871
Wisse Kommunikatie Wisse Kommunikatie
Crisis call: +31 (0)26 372 0871
Persberichten

Voorafgaand aan de Internationale Dag voor het Behoud van de Ozonlaag heeft de Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS) de eerste activiteiten in het Arctische gebied geregistreerd.

De Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS), namens de Europese Unie geïmplementeerd door ECMWF, draagt bij aan de internationale inspanningen om de ozonlaag te beschermen door deze doorlopend te monitoren en data aan te leveren over diens huidige staat. De ozonlaag is onderdeel van de stratosfeer, die op ongeveer 15 tot 35 kilometer hoogte ligt. De ozonlaag beschermt tegen schadelijke gevolgen van ultraviolette straling.

Data van CAMS toont aan dat het gat in de ozonlaag boven Antarctica zich in vergelijking met de afgelopen jaren twee weken eerder dan verwacht begon te vormen. Daarnaast zit het gat dit jaar niet op dezelfde locatie en tonen de voorspellingen instabiliteit door dynamische activiteiten in de stratosfeer. Het resultaat is dat de omvang van het gat in de ozonlaag langzamer groeit dan normaal. Dit kan leiden tot een kleiner gat dat minder lang aanwezig is dan normaal.

Het gat in de ozonlaag ontstond tientallen jaren geleden als gevolg van schadelijke emissies van chemicaliën uit aërosolen, koelmiddelen, pesticiden en oplosmiddelen. De Internationale Dag voor het Behoud van de Ozonlaag is in het leven geroepen door de Verenigde Naties ter nagedachtenis aan de ondertekening van het Montreal Protocol. Dat protocol werd in 1987 door 196 staten en de EU ondertekend en luidde het verbod in op ozonafbrekende chemicaliën.

De Internationale Dag voor het Behoud van de Ozonlaag vindt plaats op 16 september, met als thema ’32 Years and healing’, waarmee het geleidelijke herstel van het gat in de ozonlaag wordt aangeduid. Voorafgaand aan deze dag en in de dagen daarna zal CAMS dagelijks het gat monitoren. De dienst levert daarnaast vijfdaagse voorspellingen over de vorm van het gat in de ozonlaag.

Voor de operationele monitoring van de ozonlaag maakt CAMS gebruik van computermodellen en satellietobservaties, op een manier die vergelijkbaar is met weersvoorspellingen. Daarmee ontstaat een beeld van het geleidelijke herstel van de ozonlaag als gevolg van het Montreal Protocol en het verbod op de belangrijkste ozonafbrekende chemicaliën.

Aan het begin van de lente op het zuidelijke halfrond in september keert het gat in de ozonlaag terug boven Antarctica. Door de winterperiode op het zuidelijk halfrond is de poolregio gehuld in duisternis, waardoor een vortex ontstaat. Chemische deeltjes stapelen zich in de vortex op en blijven door de duisternis inactief omdat de temperatuur kan dalen tot -78 graden. Als de zon weer gaat schijnen, zorgt de energie ervoor dat de atomen binnen de vortex actief worden. De chemische vortex vernietigt vervolgens in rap tempo de ozonmoleculen, waardoor het gat in de ozonlaag ontstaat.*

De informatie van CAMS maakt het mogelijk om de ontwikkeling van het gat te volgen in de periode van medio juli tot het moment dat het verdwijnt in november of december. Het gat is normaliter op zijn grootst tussen medio september en begin oktober. Volgens het 2018 Scientific Assessment of Ozon Depletion, dat is geproduceerd onder toezicht van de WMO, zal het herstel van de ozonlaag rond 2060 terug op het niveau komen van voor 1970.

“Er is geen reden om achterover te leunen”, zegt Vincent-Henri Peuch, hoofd van Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS). “Het herstel van de ozonlaag hangt af van klimaatverandering; langdurige afkoeling van de stratosfeer kan leiden tot een verergering van ozonverlies en kan het proces vertragen. Daarnaast kan de mogelijkheid van illegale emissies niet worden uitgesloten. In 2018 is emissie van een van de meest voorkomende chloorfluorkoolstoffen gedetecteerd. Deze uitstoot kon worden herleid en actie kon worden ondernomen. Het is erg belangrijk om de internationale inspanningen voor monitoring van de ozonlaag te behouden, zodat het gat kan herstellen.”

Meer informatie en een 3D-animatie van de huidige staat van het gat in de ozonlaag is beschikbaar op de website van CAMS: https://atmosphere.copernicus.eu/monitoring-ozone-layer

*Substanties die chlorine en broom bevatten, hopen op in de poolvortex en blijven daar in het donker chemisch inactief. Temperaturen in de vortex kunnen onder de -78 graden Celsius zakken en ijskristalvorming kan optreden in de stratosferische wolken, wat een belangrijk onderdeel kan zijn van chemische reacties. Als de zon boven het poolgebied opkomt, ontketent diens energie chemisch-actieve chlorine- en broomatomen in de vortex, die in raptempo ozonmoleculen vernietigen en zo het gat vormen.